Türkiye’de 12-14 milyon diyabetli var, çoğu hastalığından habersiz

Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında düzenlenen etkinlikte, Acıbadem Sağlık Grubu uzmanları diyabetin erken tanısı, organlar üzerindeki etkileri ve yeni tedavi teknolojilerini ele aldı. Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini söyledi.

Yılmaz, diyabetin mikrobik etkeni olmayan bir pandemi gibi hızla arttığını belirterek, ülkede her 10 yılda görülme sıklığının yüzde 100 arttığını, ikiye katlandığını saptadıklarını ifade etti. Diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 analoglarının doğru kullanıldığında tıbbın önemli buluşlarından biri olduğunu, ancak ciddi yan etkileri bulunduğu için reçetesiz satılmaması gerektiğini vurguladı.

Etkinlikte diyabetli üç hasta da tedavi öykülerini paylaştı. Görme engelli psikolog Nisa Güner, dijital insülin pompası ve sensörünü ekran okuyucu ve yapay zeka desteğiyle tek başına kullanarak Türkiye’de bir ilke imza attı. İlhan Güngördü, 52 kilo vererek insülini bıraktığını ve diyabeti yendiğini anlattı. Yıllarca kilo sorunuyla mücadele eden 46 yaşındaki Selin Oral ise tedaviyle 38 kilo vererek yarı maraton koşmaya başladı ve şimdi tam maratona hazırlanıyor.

Erken tanı organ hasarını önlüyor

Yılmaz, diyabetin 0-90 yaş arasında her yaşta görülebildiğini ve iyi izlenmediğinde kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının temel nedenlerinden biri olduğunu söyledi. Diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktaran Yılmaz, erken dönemde önlem alınmasının hem organ hasarlarını önlediğini hem de tedavinin ekonomik yükünü azalttığını belirtti.

Diyabet tedavisindeki teknolojilerin son yıllarda büyük dönüşüm geçirdiği de belirtildi. Günde birkaç parmak ucu ölçümüyle yürütülen takibin, sürekli glikoz ölçen sensörlerle çok daha ayrıntılı hale geldiği ifade edildi. Yılmaz, sürekli takip sistemlerinin yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yaptığını, bu teknolojinin gelişmeye devam edeceğini ve zamanla insülin iğnelerinin tarihe karışacağını söyledi.

Acıbadem Ataşehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu, teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini belirtti. Diyabetli çocuğu olan annelerin geceleri çocuklarının hipoglisemiye girip girmediğini düşünerek sürekli endişe yaşayabildiğini, sensör ve insülin pompalarının bu kaygıyı azaltabildiğini söyledi.

Türkiye’deki tablo

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunduğunu ve 2050 yılında bu sayının 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi. Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da ilk sırada yer aldığını belirten Çelik, ülkede diyabet prevalansının yüzde 16,5’e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini ifade etti.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tuğçe Apaydın, diyabetin gözden böbreğe, kalp ve damarlardan sinirlere kadar pek çok organı etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu söyledi. Diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı gelişme riskinin iki kat fazla olduğunu, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedeninin diyabet olduğunu ve önlenebilir körlük nedenlerinin başında geldiğini belirtti.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, cilt altı şeker ölçüm cihazlarının günlük şeker dalgalanmalarını izlemeye imkân verdiğini, bu dalgalanmaların hücreyi yorarak organlarda bozulmaya yol açabildiğini söyledi. Düzenli ölçümle insülin dozlarının daha doğru yönetilebildiğini, gece uykudayken de şeker seviyesinin izlenebildiğini ifade etti.

GLP-1 ilaçları için uyarı

Son yıllarda zayıflama iğnesi olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların aslında diyabet tedavisindeki önemli gelişmelerden biri olduğunu belirten Yılmaz, bu ilaçların mutlaka hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibi kontrolünde kullanılması gerektiğini söyledi. Safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği veya trigliserit düzeyinin 500’ün üzerinde olması gibi durumlarda bu ilaçların uygun olmayabileceğini, bu nedenle tedavi öncesinde gerekli kontrollerin yapılması gerektiğini vurguladı. Yılmaz, Türkiye’de bu ilaçların reçetesiz alınabilmesinin önemli bir sorun olduğunu, sosyal medyadaki yanlış bilgilerin de hastaların tedaviden uzaklaşmasına neden olabildiğini ifade etti.

Hasta öyküleri

Çocukluk ve gençlik yıllarında tenis, buz pateni ve voleybolla ilgilenen Selin Oral, ilerleyen yıllarda ve çocuklarının doğumunun ardından giderek kilo aldı. 18 kez diyetisyene başvurmasına rağmen kalıcı sonuç alamayan Oral, 108 kiloya ulaştığında obezite ameliyatı olmayı düşünmeye başladı. İnsülin direncinin çok yüksek olduğunun belirlenmesinin ardından Yılmaz ve sağlık ekibi ilaç tedavisi, beslenme düzeni ve egzersizi kapsayan bir program hazırladı. Oral, 38 kilo vererek 70’li kilolara indi; bugün 15-20 kilometrelik koşular yapabiliyor ve Nisan ayında Prag’da yarı maratonda 21 kilometre koşmaya hazırlanıyor. Oral, "Kilolarım nedeniyle hareket etmek dahi istemiyordum" dedi.

Kan şekeri 600’e çıkarak komaya giren ve günlerce hastanede yatan İlhan Güngördü, 52 kilo vererek diyabeti, hipertansiyonu ve karaciğer yağlanmasını yendiğini anlattı.

Retinitis pigmentosa nedeniyle 12 yaşından sonra görme yetisini kaybeden 24 yaşındaki psikolog Nisa Güner’e 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı kondu. Son altı aydır tedavisini dijital insülin pompasıyla sürdüren Güner, sensör ve pompadan gelen verileri sesli ekran okuyucuyla takip ediyor, glikoz grafiklerini yapay zekâya yükleyerek betimlemesini istiyor. Güner, "Teknoloji doğru kullanıldığında engelleri ortadan kaldırabiliyor" dedi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı