Kısaca
- Medicana Sağlık Grubu’ndan Uzm. Dr. İnan Can Buran, prematüre bebeklerde ses ve ışık gibi dış uyaranların nörolojik gelişimi doğrudan etkileyebildiğini belirtti.
- Buran, ten tene temasın ve kanguru bakımının bebeğin kalp hızı, solunum ve davranışsal durumunu daha istikrarlı hale getirebildiğini söyledi.
- Uzman, kanguru bakımının mümkün olduğunca erken başlatılmasını ve taburculuk sonrasında nörogelişimsel izlemin sürdürülmesini önerdi.
Dünya Prematüre Günü’ne özel açıklamalarda bulunan Medicana International İzmir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. İnan Can Buran, erken doğan bebeklerde çevresel koşulların ve anne-bebek temasının gelişim üzerindeki rolünü anlattı.
Erken doğan bebeklerin beyin gelişimi, miyelinizasyon ve serebellar büyüme açısından kritik bir dönemi anne karnı yerine dış dünyanın değişken uyaranlarıyla geçirmek zorunda kaldığı belirtiliyor. Buran’a göre bu dönemde bebeğin koruyucu iç ortamdan ayrılması, fizyolojik düzenlenme, emzirme ve karşılıklı duyusal etkileşim fırsatlarını sınırlayabiliyor.
Ses ve ışığın etkisi
Buran, ani alarm sesleri, yüksek sesli konuşmalar ve tekrarlayan gürültülerin kalp hızı, solunum ve oksijen satürasyonu üzerinde doğrudan değişikliklere yol açabildiğini ifade etti. Görsel sistemi henüz olgunlaşmamış bebeklerde uygunsuz parlaklık ve gece-gündüz döngüsünün korunamaması uyku bütünlüğünü ve sirkadiyen ritim gelişimini olumsuz etkileyebilir. Buran, "Gelişim için ışığın tamamen ortadan kaldırılması değil, bebeğin yaşına ve klinik durumuna uygun olarak düzenlenmesi hedeflenmelidir" dedi.
Aspirasyon ve damar yolu girişimleri gibi ağrılı ve tekrarlayan işlemlerin otonomik stres yanıtına yol açabildiğine dikkat çeken Buran, "Bakım işlemlerinin kümelenmesi ve bebeğin davranışsal ipuçlarına göre planlanması, gereksiz uyarılmayı önemli ölçüde azaltabilir" açıklamasını yaptı.
Kanguru bakımının etkileri
Anne ile bebek arasındaki fiziksel ayrılığın ten tene temas ve düzenli iletişimi sınırladığını belirten Buran, "Kanguru bakımı ile bebeğin kalp hızı, solunumu ve davranışsal durumu çok daha istikrarlı hale gelebilir" dedi.
Buran, temasın sakinleştirici ve düzenleyici etkilerinin bilimsel olarak gözlemlendiğini, sinir sisteminin sakinleşme mekanizmasının devreye girmesiyle kalp ve diğer organların düzenlenmesinin desteklenebildiğini söyledi. Bazı çalışmalarda ten tene temasın daha düşük stres hormonu yanıtıyla ilişkilendirildiğini, bağlanma hormonu oksitosin düzeylerinde de artış görülebildiğini belirtti.
Bebeğin vücut ısısını korumasının gelişim açısından kritik olduğunu vurgulayan Buran, ısı dengesinin sağlanmasının ve daha düzenli bir uyku ve davranış halinin, bebeğin enerjisini dış etkenlerle mücadele yerine büyüme ve gelişim için kullanmasına yardımcı olabileceğini ifade etti.
Erken başlatma ve izlem
Kanguru bakımının sağkalım ve kısa vadeli fizyolojik yararlarının güçlü bilimsel kanıtlarla desteklendiğini, ancak epigenetik değişiklikler ve beyinler arası senkronizasyon gibi uzun dönem etkilerinin hâlâ araştırma konusu olduğunu hatırlatan Buran, klinik uygulamalarda bu ayrımın gözetilmesi gerektiğini söyledi.
Anne ve babanın bakım ekibinin aktif bir parçası haline getirilmesi gerektiğini belirten Buran, Dünya Sağlık Örgütü önerileri doğrultusunda kanguru bakımının klinik duruma uygun olarak mümkün olduğunca erken başlatılmasını önerdi. Buran, "Taburculuk sonrasında nörogelişimsel izlemin sürdürülmesi, gerektiğinde fizyoterapi, dil-konuşma terapisi ve erken gelişimsel müdahalelere yönlendirme yapılması büyük önem taşımaktadır" dedi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
