Kısaca
- 6-17 yaş grubu çocukların %80,1’i cep telefonu, %92,7’si internet kullanıyor.
- Çocukların %69,8’i sosyal medya, %68,1’i dijital oyun kullanıyor.
- 11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanımı %63,0, siber zorbalığa maruz kalma oranı %10,2 olarak açıklandı.
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2026 sonuçlarına göre çocukların cep telefonu, internet, sosyal medya, dijital oyun ve üretken yapay zeka kullanım durumları ortaya kondu. Araştırma bu yıl 6-17 yaş grubunu kapsıyor.
Araştırma, çocukların bilişim teknolojilerini kullanım durumlarını ve amaçlarını ortaya koymak için yürütülüyor. Önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsayan çalışma, 2026’da 6-17 yaş grubuna genişletildi. Bu yıl ayrıca 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zeka kullanımı ile siber zorbalığa ilişkin göstergeler de incelendi.
Haberde farklı bir yaş aralığı belirtilmedikçe ‘çocuk’ ifadesi 6-17 yaş grubunu ifade ediyor. 6-10 yaş grubundaki çocuklar soruları kendileri ya da bir yakınlarının yardımıyla, 11-17 yaş grubundaki çocuklar ise herhangi bir yardım almadan yanıtladı.
Cep telefonu kullanımı
Cep telefonu ya da akıllı telefon kullandığını belirten çocukların oranı %80,1 oldu. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaşta %66,2, 11-17 yaşta %89,8. Cep telefonu kullanan çocukların %97,4’ü düzenli kullanıcı olduğunu belirtti. Kullanım amacında 6-10 yaş grubunda ilk sırada %73,3 ile oyun oynamak, 11-17 yaş grubunda ise %87,8 ile internette gezinmek yer aldı.
Düzenli cep telefonu kullanan çocukların %37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi. Bu oran 6-10 yaşta %17,2, 11-17 yaşta %48,0.
İnternet kullanımı
Çocukların internet kullanım oranı %92,7 olarak açıklandı. Yaş gruplarında bu oran 6-10 yaşta %86,6, 11-17 yaşta %96,9.
Düzenli internet kullanan çocukların günde iki saat ve üzeri internette vakit geçirenlerinin oranı hafta içi %53,0, hafta sonu %63,4 oldu. İnternetin en yaygın kullanım amacı %86,2 ile video izlemek; bunu %80,3 ile ders çalışma ve ödev/sunum hazırlama, %75,1 ile sosyal medya kullanımı izledi. En az yapılan faaliyet ise %17,9 ile çevrim içi derse ya da kursa katılmak oldu.
Sosyal medya ve dijital oyun
Sosyal medya kullanan çocukların oranı %69,8. Erkek çocuklarda %71,4, kız çocuklarda %68,1. Yaş gruplarında bu oran 6-10 yaşta %50,2, 11-17 yaşta %83,4.
Dijital oyun oynayan çocukların oranı %68,1. Erkeklerde %77,4, kızlarda %58,2. Yaş gruplarında 6-10 yaşta %69,1, 11-17 yaşta %67,3. Düzenli oyun oynayanların %92,7’si olduğu belirtildi; en çok tercih edilen tür %48,1 ile macera/aksiyon oldu, bunu %44,5 ile strateji/taktik ve %41,6 ile spor oyunları izledi.
Oyun oynamaya ilişkin düşünceler yaşa göre değişti. 6-10 yaş grubunda %34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksattığı görüşü ilk sırada yer aldı. 11-17 yaş grubunda ise %34,5 ile ebeveynlerin çok fazla oyun oynadığını düşünmeleri öne çıktı.
Ekran süresinin etkileri
Çocuklara ekran başında geçirilen sürenin yaşamlarındaki etkileri soruldu. Çocukların %48,3’ü ‘Daha az kitap okuyorum’, %42,2’si ‘Daha az ders çalışıyorum’, %33,0’ü ‘Ailemle daha az vakit geçiriyorum’, %26,8’i ‘Arkadaşlarımla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynuyorum’, %25,4’ü ‘Daha az uyuyorum’ ifadelerine katıldığını ya da kısmen katıldığını belirtti.
Üretken yapay zeka
11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanan çocukların oranı %63,0. Erkeklerde %60,6, kızlarda %65,5. En yüksek kullanım amacı %88,1 ile örgün eğitim; bunu %58,6 ile özel amaçlarla kullanım izledi.
Kullanmayan çocukların gerekçeleri arasında ilk sırada %68,9 ile yapay zekanın varlığından haberdar olmamak yer aldı. Bunu %21,1 ile ihtiyaç duymamak, %18,7 ile nasıl kullanılacağını bilmemek ve %16,1 ile gizlilik, güvenlik ya da emniyetle ilgili endişeler izledi.
Siber zorbalık
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2, siber zorbalık yapan çocukların oranı %4,6 oldu. Siber zorbalığa tanıklık eden çocukların oranı ise %23,6.
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların %73,3’ü zorbalığı yapan kişinin yüz yüze tanıştığı bir arkadaşı ya da akranı olduğunu belirtti. Zorbalığa uğranılan dijital ortamlarda ilk sırada %56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları yer aldı; bunu %51,1 ile telefona gelen SMS ve benzeri mesajlar, %40,7 ile sosyal medya platformları, %24,9 ile internet oyunları, %20,6 ile cep telefonu aramaları ve %16,3 ile sohbet odaları izledi.
Karşılaşılan zorbalık türlerinde %80,3 ile kırıcı ya da incitici mesajlar ilk sırada geldi. Bunu %20,3 ile çocuklar hakkındaki kırıcı mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği biçimde paylaşılması, %15,8 ile çocuklar hakkında asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması izledi.
Çocuklar maruz kaldıkları zorbalığın nedenini %60,4 ile davranış biçimleri, %33,1 ile fiziksel özellikleri ya da dış görünüşleri, %4,4 ile ailelerinin nereli olduğu ya da kökenleri, %2,4 ile maddi durumları ve %1,7 ile engelleri olarak belirtti. %9,4’ü ise ‘diğer’ yanıtını verdi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalığa maruz kalma, siber zorbalık yapma ya da tanıklık etme durumlarından en az birini yaşayanların oranı %28,1. Bu çocukların %7,8’i yaşadıklarının okula devam durumunu etkilediğini belirtti. Bu oran erkeklerde %5,3, kızlarda %10,5 oldu.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
